Cahit Ahmet Anıl

“Tabellâcı Cahit” olarak bilinen Cahit (Ahmet) Anıl, 6 Nisan 1926’da Lefkoşa’nın Tahtakale semtinde doğdu. Çocukluğu döneminde anne babasının ayrı olmasından dolayı bazen birinin, bazen de diğerinin yanında geçirdiği zor dönemlerden sonra, ilkokulu bitirir. Babasından habersiz olarak girdiği ortaokul giriş sınavını kazandığı halde, “Okuyup da ne yapacaksın, meslek öğren daha iyidir” düşüncesiyle terzi yanına çırak olarak verilir. 2-3 sene terzilik yaptıktan sonra, 16 yaşında ailesinin bilgisi dışında, 2. Dünya Savaşına katılmak üzere, 1942 yılında Kıbrıs’taki İngiliz ordusuna yazılır.  İtalya’ya katırcı olarak giden Cahit, 1945 yılında, terhis olmak isteyen birliklerin isyanına da karışıp, değişik cephelere sürülürken, ilk tabelâcılık deneyimini askerde iken, çöp bidonlarının üzerine İngilizce “litter” yazarak edinir.

Cahit Ahmet, 1949 yılında Libya’ya çalışmaya giden ekiplerde yer alır. Orada çeşitli işlerde çalışırken, orta yaşlı bir İtalyan ressam ile tanışıp arkadaş olur. Onun sanatsal yönü, boyaları hazırlaması ve kullanması, ilgisini çeker ve resim tekniği hakkında bilgisini geliştirir. Ressam arkadaşının kendisi ile İtalya’ya gitme teklifini ise geri çevirir. Kısa bir süre sonra Kıbrıs’a döner.

Arkadaşlarının da teşvikiyle ilk yazdığı tabelâ, Derviş Ali Kavazoğlu’nun mobilyacı dükkânının tabelâsı olur. Bundan sonra, Lefkoşa’nın Türk tarafında Tabelâcı Cahit Usta olarak  tanınır. O dönemde çok iş yapmasına karşın, cömert yapısı nedeniyle, herhangi bir şekilde para biriktirme yoluna gitmez. Onun düşünce tarzı, kendi cümleleriyle şöyleydi; “Oğlum. İş sahibi olursan aybaşı ilk işin çalışanlarını ödemek olsun. Onların da bakacakları bir aileleri, ödeycek borçları vardır.” Bir diğer düşüncesi ise, “Parayı yalnız yemeyeceksin. O bölüşüldüğünde güzeldir.”

İş yaptığı dönemlerde, Lefkoşa’nın Türk tarafındaki birçok esnafın tabelâlarını yaptı. O dönemde kullanılan malzeme, çerçeve olarak tahta, zemin olarak lâmarina ve yağlı boyalardı. Tahta ve lâmarina (saç levha), genelde Mustafa Lefkonuklu’dan, boyalar ise Ali Sıtkı (Dyo) veya  Aksoylardan (He-o-lin) boyalar idi. Tabelâların üzün süre dayanması için kutu açıldığında, üzerinde biriken yağı, yarı yarıya azaltırdı. 1999 yılında Dersev Ticaret’e yaptığı tabelânın (50 yıl sonra) hala daha okunur vaziyette olduğuna şahit olunmuştur. (O dönemde tabelâyı yapanın altına imzasını ve yapıldığı tarihi yazması adettendi.)

Kendini hep usta olarak bildi. Herkes öyle çağırdı. Özgür bir yapısı vardı. Kimseye çalışmadı. En işsiz olduğu dönemde, Bel Cola sahiplerinin yaptığı “Gel, yanımızda çalış” teklifine, “Ölürüm de başkasının yanında aylıkçı olmam” diye cevap verdi, ama onların da işlerini yaptı. Bunun yanında 1959 yılında Saray Otel’in ilk yapıldığı dönemde, otelin boya ve duvar kâğıdı işlerini yaptı. Rum tarafında KEO Şirketinin, Türk tarafında Leymosun’da üretilen Four Star kolalarının büyük boy reklâm işlerini yaptı.

Ender bir yazı tekniği, becerisi, perspektif ve harfleri muntazam çizmeden, sadece bir kalemle çalakalem yazarak ve bir alt ve üst çizgi çizerek yazacaklarını tabelâ veya cama rahatlıkla gerekli boyutlarda yazardı.

1974 yılında gerçekleştirilen harekâttan sonra, onu önceden tanıyan zamanın kolordu komutanı Sertaç Kale, Cahit Usta’yı Girne’ye getirterek, ordunun gerekli işaretleme, levha ve tabelâlarını, iaşe ve ufak bir yevmiye karşılığı yaptırmaya başlar. Daha sonraları durumlar normale dönmeye başladığında, artık yaşının ilerlemesi ve beden hareketlerinin azalması nedeniyle ufak çapta ticarete atılır. Öncelikle kendi mesleğinin sanatsal yanı ile ilgili resim fırçaları, yağlıboyaları, kendisinin yaptığı tuvalleri satmaya çalıştıysa da bunların gitmediğini görünce spor giyim, spor ayakkabı ve malzeme satımını deneyip geliştirdi. Zamanın meşhur kumaşçıları Boyacılar’dan satın aldığı kumaşlarla eşi ile genel olarak spor şortu üretip sattılar.

Tabelâcı Cahit Usta’nın yanında çalışan, yetişmesine katkıda bulunduğu ve meslek sahibi olmuş birkaç ismi de hatırlatalım: Şefik Suyolcular, Erbay Eminoğlu, Osman Erbilek, Balikitreli Ömer Usta (Mertbulut).

Cahit Anıl, 4 Temmuz 2011 tarihinde Lefkoşa’da vefat etti.

Saygıyla Anıyoruz.

CAHİT USTA RESİM

 

Bu yazıyı paylaş: